ساختمان سازی در ایران باید از نو تعریف شود

به گزارش اخبار ساختمان، جعفری قرائتی ستوده، رئیس هیئت مدیره انجمن صنفی تولیدکنندگان و فناوران صنعتی ساختمان، با اشاره به ظرفیت های صنعتی سازی ساختمان در کشور اظهار کرد: برای بررسی نقش صنعتی سازی در حوزه مسکن و بازار صنعت ساختمان، ابتدا باید تعریف درستی از ساختمان و فرآیند ساختمان سازی داشته باشیم.

وی افزود: ساختمان یک محصول تولیدی است، اما متأسفانه در کشور، ساختمان سازی را بیشتر به صورت جزءنگر بررسی کرده ایم. همین نگاه جزئی باعث شده است که این صنعت در مسیر مناسبی حرکت نکند.

ساختمان سازی باید به عنوان یک فرآیند تولیدی دیده شود

رئیس هیئت مدیره انجمن صنفی تولیدکنندگان و فناوران صنعتی ساختمان ادامه داد: ساختمان سازی در واقع یک فرآیند تولید است و کسی که ساختمان می سازد، تولیدکننده محسوب می شود. اگر تولیدکننده بتواند خط تولید خود را به درستی طراحی و سازماندهی کند، ساختمان سازی نیز می تواند مسیر صحیح خود را پیدا کند.

قرائتی ستوده درباره تأثیر رکود اقتصادی بر صنعت ساختمان گفت: ایران کشوری با تمدن چند هزار ساله است و در طول تاریخ، هر زمان با مسئله ای مواجه شده، برای آن راه حل پیدا کرده است. برای نمونه، در شهر یزد، با وجود شرایط دشوار اقلیمی و کمبود آب، از ظرفیت هایی مانند آب و باد استفاده شد و شهری شکل گرفت که حاصل راهکارهای مهندسی و سازگاری با محیط بود.

وی تصریح کرد: امروز نیز با رکود اقتصادی و مشکلات مختلفی مواجه هستیم، اما باید برای این مسائل راه حل پیدا کنیم. آیا افرادی که به مسکن نیاز دارند، از خواسته خود صرف نظر می کنند؟ آیا دیگر به ساختمان نیاز نخواهند داشت؟ همچنین آیا کارخانه هایی که مصالح و تجهیزات ساختمانی تولید می کنند، تعطیل خواهند شد؟ پاسخ این پرسش ها منفی است؛ نیاز به مسکن و فعالیت های مرتبط با ساختمان سازی همچنان وجود خواهد داشت.

این فعال صنعت ساختمان افزود: ساختمان را نمی توان مانند یک کالای وارداتی تلقی کرد که در زمان رکود، با واردات آن مشکل را برطرف کنیم. اصل ساختمان سازی باید در داخل کشور انجام شود. ممکن است در برخی بخش ها به واردات نیاز داشته باشیم، اما باید بتوانیم بخش اصلی این فرآیند را در داخل کشور توسعه دهیم.

به گفته وی، در شرایط فعلی باید ساختمان ها را متناسب با نیازهای جامعه، سبک تر، سریع تر و باکیفیت تر ساخت و عمر مفید آنها را افزایش داد. همچنین تأمین منابع مالی و ایجاد یک چرخه اقتصادی مناسب برای صنعت ساختمان، از دیگر الزامات این مسیر است.

توان فنی و تولیدی کشور برای توسعه صنعتی سازی

قرائتی ستوده در پاسخ به پرسشی درباره توان کشور برای تأمین مصالح، تجهیزات و دانش فنی موردنیاز صنعتی سازی ساختمان گفت: ایران در زمینه صنعتی سازی ظرفیت های قابل توجهی دارد و توان مهندسی کشور بالاست. با این حال، مشکل اصلی در این حوزه، نبود برنامه ریزی مناسب و تعریف نادرست از صنعتی سازی ساختمان است.

وی برای توضیح ظرفیت مهندسی کشور به تجربه تولید تجهیزات صنعتی اشاره کرد و گفت: برای نمونه، زمانی که یک خط تولید لوله های پنج‌لایه از آلمان خریداری شد، چین نیز تجهیزات مشابهی را تهیه کرد، اما پس از مدتی با استفاده از مهندسی معکوس، به سمت تولید این دستگاه ها حرکت کرد.

رئیس هیئت مدیره انجمن صنفی تولیدکنندگان و فناوران صنعتی ساختمان افزود: ما نیز می توانیم تجهیزات موردنیاز را وارد کنیم، نمونه های آن را بررسی و با استفاده از توان مهندسی داخلی، نسبت به تولید آنها در کشور اقدام کنیم.

وی ادامه داد: توان مهندسی ایران بسیار بالاست و نیروهای متخصص کشور در بخش های مختلف صنعتی و فنی در نقاط مختلف جهان فعالیت می کنند. بنابراین، از نظر ظرفیت انسانی و فنی، امکان توسعه صنعتی سازی ساختمان وجود دارد.

قرائتی ستوده تأکید کرد: اگر صنعتی سازی را به درستی تعریف کنیم و برنامه ریزی مناسبی داشته باشیم، می توانیم بسیاری از نیازها و مشکلات این حوزه را در داخل کشور برطرف کنیم و ساختمان ها را با هزینه های منطقی تری بسازیم.

بخش خصوصی و ضرورت ایجاد زیرساخت های صنعتی سازی

رئیس هیئت مدیره انجمن صنفی تولیدکنندگان و فناوران صنعتی ساختمان درباره میزان حمایت عملی از صنعتی سازی و مشارکت بخش خصوصی گفت: انجمن صنفی تولیدکنندگان و فناوران صنعتی ساختمان در سال ۱۳۸۳ شکل گرفت و از ابتدا تلاش شد مجموعه ای از کارخانه ها، تولیدکنندگان، مشاوران، مجریان و توسعه گران در آن حضور داشته باشند.

وی افزود: در همان زمان مشخص شد که زیرساخت های لازم برای توسعه صنعتی سازی ساختمان در کشور به طور کامل آماده نیست. به همین دلیل، همکاری و گفتگو با مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی برای استانداردسازی اجزای ساختمان و ایجاد زیرساخت های لازم آغاز شد.

قرائتی ستوده ادامه داد: در آن دوره، موضوع واردات ماشین‌آلات و تجهیزات موردنیاز سیستم های ساخت نیز پیگیری شد و در ادامه، بخش هایی از صنعت ساختمان به سمت توسعه فناوری‌های جدید حرکت کرد.

وی با اشاره به برخی دستاوردهای این مسیر گفت: در سالهای گذشته، اسکلت های فلزی پیچ و مهره ای توسعه پیدا کردند، سیستم های خاص اسکلت بتنی شکل گرفتند و پیش‌ساخته‌سازی نیز رونق بیشتری یافت. همچنین تجهیزات و امکانات مناسبی در کشور ایجاد شد.

رئیس هیئت مدیره انجمن صنفی تولیدکنندگان و فناوران صنعتی ساختمان تأکید کرد: اکنون باید این اجزا و ظرفیت ها در قالب یک فرآیند یکپارچه قرار گیرند. صنعتی سازی ساختمان صرفاً تولید یک قطعه یا استفاده از یک فناوری خاص نیست، بلکه باید طراحی، پیش تولید، تولید و بهره برداری را در یک زنجیره منسجم قرار دهد.

نبود جایگاه مشخص برای صنعت ساختمان

قرائتی ستوده یکی دیگر از مشکلات این حوزه را نبود دسته بندی و جایگاه مشخص برای صنعت ساختمان در ساختار صنعتی کشور دانست و گفت: صنعت ساختمان در ایران به صورت مشخص دسته بندی نشده است. حتی در برخی بخش ها، این صنعت از سوی نهادهای مرتبط با صنعت و فناوری به‌عنوان یک حوزه مستقل و مشخص به رسمیت شناخته نشده بود.

وی افزود: خوشبختانه در سالهای اخیر، توجه بیشتری به این موضوع شده است. همچنین طرح جامع مدیریت صنعت ساختمان در وزارت راه و شهرسازی در حال پیگیری است و با مأموریتی که از سوی وزیر راه و شهرسازی دنبال می شود، این موضوع در مسیر شکل گیری قرار گرفته است.

صنعتی سازی ساختمان؛ از طراحی یکپارچه تا افزایش عمر مفید

رئیس هیئت مدیره انجمن صنفی تولیدکنندگان و فناوران صنعتی ساختمان در ادامه به تفاوت های اساسی صنعتی سازی و ساختمان سازی سنتی اشاره کرد و گفت: صنعتی سازی ساختمان تنها به معنای استفاده از ماشین‌آلات یا تولید قطعات پیش ساخته نیست، بلکه یک راهبرد و تفکر مدیریتی محسوب می شود.

وی توضیح داد: در صنعتی سازی، پیش از آغاز ساخت باید مشخص شود که چه ساختمانی قرار است تولید شود، چه نیازهایی دارد و چه استانداردهایی باید در آن رعایت شود. سپس روش ساخت و طراحی متناسب با این الزامات انتخاب می شود.

قرائتی ستوده ادامه داد: در روش سنتی، معمولاً ابتدا طراحی انجام می شود و پس از آن تلاش می کنیم سیستم های ساخت، تجهیزات و اجزای مختلف را با طرح موجود هماهنگ کنیم. اما در صنعتی سازی، طراحی یکپارچه از ابتدا شکل می گیرد و اجزای مورد استفاده در ساختمان نیز از همان مرحله نخست در نظر گرفته می شوند.

وی افزود: استفاده از مدل سازی اطلاعات ساختمان یا BIM می تواند در این فرآیند مؤثر باشد. این فناوری امکان مدیریت یکپارچه اطلاعات، هماهنگی نقشه ها و تطبیق اجزای مختلف ساختمان را فراهم می کند و می تواند به کاهش خطاها و افزایش هماهنگی در مراحل ساخت کمک کند.

کاهش پرت مصالح و مصرف انرژی

قرائتی ستوده درباره مزایای صنعتی سازی گفت: این روش می تواند با کاهش پرت مصالح، بهبود فرآیند ساخت و استفاده از اجزای مناسب، کیفیت ساختمان را افزایش دهد و عمر مفید آن را بهبود بخشد.

وی افزود: در صنعتی سازی باید ساختمان هایی تولید کنیم که در زمان ساخت، انرژی و مصالح کمتری مصرف کنند و در دوره بهره برداری نیز از نظر مصرف انرژی، عملکرد بهتری داشته باشند.

رئیس هیئت مدیره انجمن صنفی تولیدکنندگان و فناوران صنعتی ساختمان ادامه داد: استفاده از مصالح و تجهیزات باکیفیت، کاهش مصرف انرژی، کنترل مصرف آب، کاهش آلودگی صوتی و افزایش آسایش ساکنان، از جمله مزایایی است که می توان از صنعتی سازی ساختمان انتظار داشت.

به گفته وی، در صورت اجرای صحیح این فرآیند، می توان عمر مفید ساختمان ها را نیز افزایش داد. قرائتی ستوده در این زمینه اظهار کرد: یکی از اهداف صنعتی سازی باید این باشد که عمر مفید ساختمان ها از حدود ۲۵ سال فعلی، به میزان قابل توجهی افزایش پیدا کند و حتی به ۱۰۰ سال برسد.

صنعتی سازی ساختمان چقدر هزینه ساخت را کاهش می دهد؟

قرائتی ستوده درباره تأثیر صنعتی سازی بر هزینه ساخت و ساز گفت: اگر مدیریت صنعتی سازی به صورت یکپارچه اجرا شود و افزایش عمر مفید ساختمان ها نیز در نظر گرفته شود، مزایای اقتصادی قابل توجهی به همراه خواهد داشت.

وی افزود: در کنار مزایایی مانند افزایش عمر ساختمان، کاهش مصرف انرژی و بهبود کیفیت، صنعتی سازی می تواند از پرت مصالح نیز جلوگیری کند.

رئیس هیئت مدیره انجمن صنفی تولیدکنندگان و فناوران صنعتی ساختمان مدعی شد: در صورت اجرای صحیح صنعتی سازی، می توان دست‌کم ۳۰ درصد از پرت مصالح جلوگیری کرد و هزینه های ساخت را نیز تا حدود ۳۰ درصد کاهش داد.

وی البته تأکید کرد که این میزان کاهش هزینه، به نحوه مدیریت فرآیند صنعتی سازی، یکپارچگی مراحل طراحی و تولید و استفاده صحیح از ظرفیت های صنعتی بستگی دارد.

قرائتی ستوده ادامه داد: افزایش عمر مفید ساختمان، کاهش مصرف انرژی در زمان ساخت و بهره برداری و کاهش مصرف آب، مزایایی هستند که باید در ارزیابی اقتصادی صنعتی سازی مورد توجه قرار گیرند. برای مثال، اگر مصرف انرژی ساختمان ها کاهش پیدا کند، این موضوع می تواند در طول دوره بهره برداری، صرفه جویی قابل توجهی ایجاد کند.

ضرورت تعیین استانداردهای بهره وری در تولید تجهیزات

وی در ادامه با اشاره به اهمیت بهره وری انرژی در ساختمان ها گفت: یکی از مشکلات موجود این است که هنوز از ظرفیت های تولید صنعتی به صورت کامل استفاده نمی کنیم. اگر صنعتی سازی به درستی اجرا شود، باید برای اجزا و تجهیزات ساختمانی نیز استانداردهای مشخصی از نظر بهره وری و عملکرد تعیین شود.

رئیس هیئت مدیره انجمن صنفی تولیدکنندگان و فناوران صنعتی ساختمان افزود: تولیدکنندگان تجهیزات مختلف، از جمله الکتروموتورها، فن ها، سیستم های تهویه، شیرآلات و سایر تجهیزات ساختمانی، باید ملزم به رعایت استانداردهای مشخصی باشند تا محصولاتی با مصرف انرژی بالا و بهره وری پایین وارد چرخه ساخت و ساز نشوند.

وی با اشاره به تجربه بخش کشاورزی در مدیریت مصرف آب گفت: در بخش کشاورزی، برای برخی محصولات و مناطق، محدودیت هایی بر اساس میزان مصرف آب تعیین می شود. باید بتوانیم رویکرد مشابهی را در صنعت ساختمان نیز دنبال کنیم و بهره وری انرژی و منابع را به یکی از الزامات اصلی تولید ساختمان تبدیل کنیم.

قرائتی ستوده در پایان تأکید کرد: صنعتی سازی ساختمان می تواند مجموعه ای از مزایا، از کاهش پرت مصالح و هزینه ساخت گرفته تا افزایش کیفیت، عمر مفید ساختمان و کاهش مصرف انرژی، به همراه داشته باشد؛ اما تحقق این اهداف، نیازمند برنامه ریزی، تعریف صحیح صنعتی سازی و ایجاد هماهنگی میان بخش های مختلف صنعت ساختمان است.